المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

12

التنبيه والإشراف ( فارسي )

رد كرده گويد كه افلاطون مىپنداشت كه فلك قمر از همه فلكها بما نزديكتر است . پس از آن فلك خورشيد و سپس فلك عطارد و سپس فلك زهره است . پس از آن ترتيب افلاك چنانست كه ديگران گفته‌اند و ما اختلاف اين فيلسوفان و ديگر حكيمان ملل را دربارهء هيئت و تركيب افلاك و تأثير نجوم در اين جهان زمينى و اينكه راست و چپ و پس و پيش و زير و بالاى جهان كجاست با گفتهء ارسطاطاليس كه در مقالهء دوم كتاب السماء و العالم از پيروان فيثاغورث آورده و هم او بر اين رفته كه آسمان راست و چپ و پيش و پس و بالا وزير دارد و طرف راست آسمان سمت مشرق است و چپ آن سمت مغرب است ، بالاى آن قطب جنوب است كه بالاى قطب شمال است و قطب شمال پايين است با ديگر مطالب مربوط به آن در كتابهاى سابق خود آورده‌ايم . مسعودى گويد : بيشتر فلك شناسان و منجمان عصر ما بشناخت احكام اكتفا كرده از نظر در علم هيئت چشم پوشيده‌اند صناعت تنجيم كه جزو رياضيات است و بيونانى آن را اصطرونوميا گويند در مرحلهء اول به دو قسمت تقسيم مىشود يكى شناخت هيئت افلاك و تركيب و وضع و ترتيب آنست و ديگر شناخت تأثيرات فلكى است و احكامى كه از آن پديد ميآيد و علم دوم از علم اول كه هيئت باشد بىنياز نيست زيرا تأثير فلك از حركات و تغييرات آن ميآيد و وقتى حركات را ندانند آثار را نخواهند دانست . اكنون كه شمه‌اى از علوم هيئت افلاك و نجوم بگفتيم مختصرى نيز از تقسيمات زمان و فصول و سالها و ماهها و روزها و طبايع آن و اسطقس‌ها و عبور خورشيد در فلك و سپردن بروج و آنچه در هر فصل پديد ميآورد و مسائل مربوط بدان ياد مىكنيم .